İlk Türk İslam Devletleri

AnasayfaTARİH

İlk Türk İslam Devletleri

TÜRK İSLAM TARİHİ   TALAS SAVAŞI (751) Nedeni: Çin’in Orta Asya’ya hakim olmak istemesi Araplar Türklerin ( Karluklar) de yardımıyla Çinl

Oslamalı Devleti Toprak Sistemi
Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim
İLK TÜRK DEVLETLERİ

TÜRK İSLAM TARİHİ

 

TALAS SAVAŞI (751)

Nedeni: Çin’in Orta Asya’ya hakim olmak istemesi

  • Araplar Türklerin ( Karluklar) de yardımıyla Çinlileri yenilgiye uğratmıştır.

Sonuçları:

  • Talas Savaşı Türk-İslam Tarihinin başlangıcı olmuştur.
  • Türk-Arap mücadeleleri sona ermiş, Türkler İslam dinini yakından tanıma fırsatı bularak kitleler halinde Müslüman olmaya başlamışlardır.
  • Çinlilerden kağıt üretimi öğrenilmiştir.

Not: Gök Tanrı inancının İslamiyet ile birçok konuda benzerlik göstermesi Türklerin İslamiyeti kabul etmelerini kolaylaştırmıştır. 

TÜRKLERİN İSLAMİYETE HİZMETLERİ

  • Abbasi Devletini Bizans’a karşı korumuşlardır.
  • Gazneliler İslamiyeti Hindistan’a yaymıştır.
  • Büyük Selçuklu Devleti İslamın koruyuculuğunu üstlenmişler, Anadolu’da İslamı yaymışlardır.
  • Türkiye Selçuklu Devleti Haçlı saldırılarına karşı önemli zaferler kazanmıştır.
  • Osmanlı Devleti İslam dünyasının siyasi lideri olmuş, İslamiyetin Balkanlarda yayılmasını sağlamıştır.

 

KARAHANLILAR (İLİGHANLAR) (840-1212)

  • Karluk, Yağma, Tuhsi ve Çiğil Türkleri tarafından Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
  • Ülkenin kurucusu Bilge kül Kadirhan’ dır
  • Satuk Buğra han zamanında İslamiyeti kabul etmişlerdir.
  • Karahanlılar İslam öncesi Türk devletlerinde görülen ikili Teşkilatı devam ettirmişlerdir.
  • Karahanlıların halkı ordusu ve yöneticileri Türklerden oluşmuştur. Bu da devletin uzun Ömürlü olmasında etkili olmuştur.
  • Devlet ilk Türk İslam eserlerini ortaya koymuşlardır.
  • En güçlü dönemlerini Yusuf Kadirhan zamanında yaşamışlar, Yusuf Kadir Han’ın ölmesinden sonra devlet zayıflayarak Doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
  • Doğu Karahanlılar’ ın varlığına 1130 yılında Karahitaylar son verirken Batı Karahanlılar’ a ise 1212 yılında Harzemşahlar son vermiştir.

GAZNELİLER ( 963-1187 )

  • Alp tekin tarafından Afganistan’daki Gazne şehri merkez olmak üzere kurulmuşlardır.
  • Devlet en güçlü zamanını Gazneli Mahmut döneminde yaşamıştır.
  • Gazneli Mahmut Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları’ nın tehdidine karşı korumuştur. Yapmış olduğu hizmet karşılığında Abbasi halifesinden sultan unvanını almıştır.
  • Gazneli Mahmut sultan unvanını tarihte kullanan ilk hükümdardır.
  • Sultan Mahmut Hindistan’ın yaptığı 17 sefer ile bölgede İslamiyetin yayılmasını sağlamıştır.
  • Sultan Mesut döneminde Selçuklular ile yaptıkları Dandanakan Savaşını kaybeden Gazneliler yıkılma sürecine girmişlerdir.
  • Afgan asıllı gurlular tarafından 1187 yılında yıkılmışlardır.

TOLUNOĞULLARI (868-905)

  • Tolunoğlu Ahmet tarafından Mısır’da kurulmuştur.
  • Mısır’da kurulan ilk Türk devleti olan Tolunoğulları’nın halkı Arap yöneticileri ise Türktür (devletin yıkılmasının en büyük nedeni)
  • Tolunoğulları Nil Nehri üzerinde bentler ve sulama kanalları yaparak tarımı geliştirmişlerdir.
  • Taht kavgalarından yararlanan Abbasiler Tolunoğulları Devleti’ne son vererek Mısır’ı tekrar ele geçirmişlerdir.
  • Tolunoğulları ndan günümüze kadar gelebilen en önemli eser Tolunoğlu Ahmet camii’dir.

İHŞİDİLER (AKŞİTLER) (935-969)

  • Abbasilerin Mısır Valisi togaçoğlu Muhammet tarafından kurulmuştur.
  • Mısır’da kurulan ikinci Türk Devletidir.
  • Belli bir süre İslamiyetin kutsal şehirleri olan Mekke ve Medine’ye hakim olmuşlardır
  • Fatimiler tarafından yıkılmışlardır.

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ (1040-1157)

  • Oğuzların üçok koluna bağlı kınık boyuna bağlıdırlar.
  • Tuğrul ve Çağrı beylerin 1040 yılında Dandanakan Savaşını kazanmaları ile birlikte devlet resmen kurulmuştur.
  • Büyük Selçuklu devleti Erzurum yakınlarındaki Pasinler ovası’nda Bizans‘ı yenilgiye uğratmışlardır.
  • Pasinler Savaşı Türklerin Anadolu egemenliğine yönelik olarak gerçekleştirdikleri ilk büyük savaştır.
  • Tuğrul Bey 1055’te Abbas halifesini Şii Büveyhoğulları’ nın baskısından kurtarmış böylelikle halife kendisine doğunun ve batının sultanı unvanı vermiştir. Bu olaydan sonra İslam dünyasının koruyuculuğunu Büyük Selçuklu Devleti üstlenmiştir.
  • Alparslan döneminde Malazgirt savaşında Bizans imparatorluğu büyük bir yenilgiye uğratılmıştır.

Malazgirt Savaşı (1071):

Nedenleri:

  • Bizans’ın doğudan gelen Türklerin Anadolu’ya yönelik ilerleyişini durdurmak istemesi.
  • Büyük Selçuklu devletinin Anadolu’da egemenlik sağlamak istemesi.

Sonuçları

  • Anadolu kapıları Türklere açılmıştır.
  • Bizans’ın İslam dünyası üzerindeki baskıları sona ermiştir.
  • Anadolu’nun Türkleşmesi süreci başlamıştır.
  • Anadolu’da Danışmentliler, Saltuklular, Mengücekliler, Artuklular ve Çaka Beyliği gibi ilk Türk beylikleri kurulmuştur.
  • Büyük Selçuklu devleti en güçlü zamanını Melikşah döneminde yaşamıştır.
  • Sultan Melikşah Anadolu’ nun fethini büyük ölçüde gerçekleştirmiş, Selçuklu devletinde gerçek anlamda ilk divanı oluşturulmuş ve Celali takvimini hazırlatmıştır. Ayrıca bu dönemde bir Şii tarikatı olan Batiniler ile mücadele edilmiştir.
  • Melikşah’ ın ölmesinden sonra kardeşler arasında yaşının tat kavgaları sonucunda devlet zayıflamaya başlamış.
  • Sultan Sencer‘in 1141 Katvan Savaşında Karahitaylılara yenilmesi sonucunda Büyük Selçuklu Devleti son bulmuştur.
  • Büyük Selçukluların yıkılmasıyla topraklarında hanedan mensupları tarafından; Türkiye Selçukluları, Suriye Selçukluları, İran-Horasan Selçukluları ve kirman Selçukluları gibi yeni Selçuklu devletleri kurulmuştur.

Not: Alparslan ve melikşah’ a vezirlik yapan İran asıllı Nizamülmülk devleti teşkilâtlandırmış ikta sistemini uygulamış Celali takvimini hazırlatmış nizamiye medreselerinin açmış Bâtınîlik ile mücadele etmiş ve siyasetname adlı bir eser ortaya koymuştur.

EYYUBİLER (1174-1250)

  • Selahattin eyyubi tarafından Mısır’da kurulmuştur.
  • Hıttin savaşı’nda haçlılardan Kudüs’e alarak üçüncü haçlı Seferine neden olmuştur.
  • Yönetimi Memlük adı verilen komutanların ele geçirmesi sonucunda memluk devleti kurulmuştur.

MEMLÜKLER (1250-1517)

  • Eyüp ordusundaki memlük askerlerinin komutanı olan Aybek tarafından Eyyubi egemenliğine son verilerek kurulmuştur.
  • Orta Doğu’daki haçlı kalıntılarına Son vermişlerdir.
  • Abbasilerin yıkılmasından sonra halifeliğin Mısır’da devam etmesini sağlamışlardır.
  • Hükümdarların ordu komutanları tarafından belirlenmesi dolayısıyla sık sık hükümdar değişiklikleri yaşanmıştır.
  • Osmanlı hükümdarı Yavuz sultan Selim ile yaptıkları 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşlarını kaybederek yıkılmışlardır.
    Sunumu indir

YORUMLAR

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0